รีบรู้ก่อนสาย!  CPTPP คืออะไร? ทำไมถึงเป็นประเด็นร้อน
  1. รีบรู้ก่อนสาย! CPTPP คืออะไร? ทำไมถึงเป็นประเด็นร้อน

รีบรู้ก่อนสาย! CPTPP คืออะไร? ทำไมถึงเป็นประเด็นร้อน

CPTPP คืออะไร? ทำไมถึงมีคนคัดค้าน ผลประโยชน์ และผลเสียคืออะไร แล้วถ้าเข้า CPTPP จะส่งผลอะไรกับชีวิตคนไทยบ้าง
writerProfile
6 พ.ค. 2021 · โดย

ช่วงนี้หลาย ๆ คนก็อาจจะผ่านตากับแท็ก #NOCPTPP กันใช่ไหมคะ มันคืออะไร ทำไมคนถึงออกมาต่อต้าน แล้วจะส่งผลกระทบอะไรกับชีวิตเราบ้าง มาดูกันดีกว่าค่ะ  

CPTPP มีชื่อเต็มว่า Comprehensive and Progressive Agreement of Trans-Pacific Partnership คือ ความตกลงหุ้นส่วนทางเศรษฐกิจภาคพื้นแปซิฟิก ครอบคลุมเรื่องการค้า การบริการ และการลงทุน การคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญา มาตรฐานแรงงาน กฏหมาย สิ่งแวดล้อม เป็นกลไกแก้ข้อพิพาทระหว่างรัฐบาลและนักลงทุนต่างชาติ

สมาชิกทั้งหมด 11 ประเทศ ได้แก่ ญี่ปุ่น แคนาดา เม็กซิโก เปรู ชิลี ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ สิงคโปร์ มาเลเซีย บรูไน และเวียดนาม

เดิมคือ TPP (Trans-Pacific Partnership) ข้อตกลงหุ้นส่วนเศรษฐกิจภาคพื้นแปซิฟิก ซึ่งเคยมีประเทศสหรัฐอเมริกาเข้าร่วมด้วย และเพิ่งถอนตัวไปเมื่อปี 2560 ส่งผลให้เงื่อนไขมีความผ่อนปรนมากขึ้น แต่ตลาดการค้าก็มีขนาดที่เล็กลง 

เทียบข้อดี-ข้อเสีย CPTPP กันชัด ๆ 

เทียบข้อดี-ข้อเสีย CPTPP

ผลประโยชน์ที่ไทยจะได้รับ

กรมเจรจาการค้าระหว่างประเทศ กล่าวไว้ใน "สาระสำคัญ CPTPP" มีดังนี้ว่า  

  • การส่งออกไปยังประเทศสมาชิก CPTPP โดยเฉพาะตลาดแคนาดาและ เม็กซิโก ที่ไทยมีสัดส่วนส่งออก 2% ซึ่งสินค้าส่งออกของไทย ได้แก่ อาหารทะเลแปรรูป ข้าว ผลิตภัณฑ์ยาง รถยนต์และส่วนประกอบ และอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ ทำให้สินค้ากลุ่มนี้มีโอกาสขยายการส่งออกส่งผลให้ GDP ในการส่งออกเพิ่มขึ้น 

  • การลงทุนจากต่างประเทศ ในการทำ CPTPP จะสามารถดึงต่างประเทศมาลงทุนในไทยได้ โดยใช้ประเทศไทยเป็นฐานผลิต และส่งออกไปให้ประเทศสมาชิก
  • เมื่อเกิดการลงทุนจากต่างชาติ ก็จะเกิดการจ้างงานเพิ่มมากขึ้น มีตำแหน่งงานเพิ่มมากขึ้น 
  • ช่วยเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันระดับโลกของคนไทย เพราะต้องปรับตัวให้สอดคล้องกับมาตรฐานของ CPTPP เพราะ CPTPP คือความตกลงทางการค้าคุณภาพสูง ตัวอย่างกฎเกณฑ์ ที่ CPTPP ตกลงร่วมกัน เช่น กฎหมายสิทธิแรงงาน การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม การสนับสนุนการแข่งขันอย่างเท่าเทียมระหว่างธุรกิจชาวท้องถิ่นและชาวต่างชาติ เป็นต้น ซึ่งมาตรฐานนี้ก็ส่งผลดีกับไทยในระยะยาว ช่วยยกระดับให้เราสามารถทัดเทียมกับต่างชาติได้ 
  • ทำให้ไทยมีอำนาจในการต่อรองในเวทีโลกมากขึ้น เนื่องจากมีมีการคุ้มครองเกี่ยวกับสิทธิบัตร ลิขสิทธิ์ อย่างเป็นระบบระเบียบ
  • เปิดเสรีการเคลื่อนย้ายบุคคลธรรมดาทุกประเภท business person ได้แก่ นักธุรกิจ (Business Visitor), ผู้โอนย้ายระหว่างบริษัทในเครือ (Intra-Corporate Transferee), นักลงทุน (Investor), ผู้ให้บริการวิชาชีพอิสระ (Independent Professional) และ ผู้ให้บริการตามสัญญา (contractual service supplier)

  • สนับสนุนให้มีโครงข่ายโทรคมนาคมที่มีประสิทธิภาพและเชื่อถือได้ ซึ่งเป็นพื้นฐานที่สำคัญ สำหรับผู้ให้บริการ ซึ่งครอบคลุมถึงการให้บริการสัญญาณโทรศัพท์มือถือ 
  • ให้ความช่วยเหลือแก่ SMEs ที่ดำเนินงานในตลาดทั่วโลก ช่วยให้ธุรกิจ SMEs เข้าถึงแหล่งเงินทุนทั่วโลก เข้าถึงข้อมูลและกฎการค้าที่เกี่ยวข้องกับธุรกิจ  

แต่ในทางกลับกัน ทางด้าน กลุ่มเอฟทีเอว็อทช์ และ ilaw ได้คัดค้าน และกล่าวถึงข้อเสียที่คนไทยจะได้รับดังนี้

ผลเสียที่อาจจะได้รับ

ผลที่กระทบต่อภาคเกษตรกรรม

  • อนุสัญญาการคุ้มครองพืชพันธุ์ใหม่ (UPOV1991) 

    เปิดโอกาสให้ต่างชาตินำพืชในไทยไปวิจัยใหม่และจดสิทธิบัตรได้ คุณมนัญญา ไทยเศรษฐ์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์กล่าวว่า "รู้สึกกังวลหากไทยต้องเข้าเป็นประเทศในสหภาพเพื่อคุ้มครองพันธุ์พืชใหม่ UPOV1991 ที่จะส่งผลให้เกิดการผูกขาดด้านสิทธิบัตรการผลิตเมล็ดพันธุ์พืชใหม่ ๆ รวมถึงอาจทำให้เกษตรกรไม่สามารถเก็บพันธุ์พืชไปเพาะปลูกต่อได้" (ได้กล่าวไว้ในบทความของ Techsauce)
  • กรรณิการ์ กิจติเวชกุล รองประธานกลุ่มศึกษาข้อตกลงเขตการค้าเสรีภาคประชาชน (เอฟทีเอว็อทช์) กล่าวกับ BBC ไทย ว่า "ราคาเมล็ดพันธุ์จะแพงขึ้น เพราะว่าพวกบริษัทผูกขาดยาวนานยิ่งขึ้นจากเดิม 7 ปี เป็น 15-20 ปี"  

ผลกระทบต่อภาคการแพทย์ 

  • การผูกขาดสิทธิบัตรยา ส่งผลให้ยามีราคาแพงมากขึ้น (ถูกพูดถึงโดย Bangkokpost) กระทบการวิจัยและพัฒนา ไปจนถึงการผลิตยาภายในประเทศ ในปัจจุบัน เรามียาที่ราคาถูก เพราะเราสามารถวิจัย และผลิตยาในประเทศได้ ถ้ายาที่ผลิตและขึ้นทะเบียนเป็นยาตัวแรกหมดสัญญาลง เช่น ยาพารา เราสามารถวิจัยว่ามีส่วนประกอบอะไรบ้าง และนำสูตรมาผลิตเองในประเทศได้ ใน BBC กล่าวไว้ว่า "ผลกระทบที่จะเกิดขึ้นคือ เกิดการชะลอการแข่งขันของยาชื่อสามัญ เมื่อยาชื่อสามัญไม่สามารถเข้ามาแข่งขันในตลาดได้ ยาต้นแบบก็จะผูกขาดตลาดได้นานขึ้นเกินกว่า 20 ปี"

ผลกระทบต่อภาคการบริการ  

  • กรุงเทพธุรกิจ กล่าวว่า "การใช้เงื่อนไขการเจรจาแบบ negative list ทำให้ประเทศสมาชิกสามารถเลือกบริการที่อยากเปิดเสรีได้" ซึ่งการบริการที่เราสงวนไว้ให้คนไทย บางอย่าง อาจจะต้องเปิดบริการให้ต่างชาติ 
  • มาตรฐานการใช้สิทธิ์โดยรัฐ (CL) การส่งเสริมการเข้าถึงสาธารณูปโภคพื้นฐานโดยรัฐจะถูกจำกัดเนื่องจากสุ่มเสี่ยงต่อการถูกฟ้องร้องตามกลไกการคุ้มครองผู้ลงทุน เพราะในข้อตกลงกล่าวไว้ว่า “การซื้อขายสินค้าและการบริการของรัฐ ไม่สามารถสนับสนุน อุดหนุนโดยเลือกปฏิบัติได้” ค่าน้ำ ค่าไฟ ยารักษาโรค ที่รัฐต้องตรึงราคาให้ต่ำ เพื่อช่วยเหลือคนที่มีรายได้น้อย ก็จะไม่สามารถทำได้ เพราะเป็นกลไกตลาด ส่งผลให้ค่าน้ำ ค่าไฟ ค่ายารักษาโรคมีอัตราที่สูงขึ้นกว่าเดิม และทำให้คนที่มีรายได้น้อยอาจจะไม่สามารถเข้าถึงการบริการขั้นพื้นฐานได้ (อ่านเพิ่มเติมที่ ilaw)
  • กลุ่มศึกษาข้อตกลงเขตการค้าเสรีภาคประชาชน (FTA Watch) กล่าวใน ilaw ว่า "ความตกลงเกี่ยวกับการคุ้มครองนักลงทุน จะเปิดช่องให้นักลงทุนฟ้องร้องรัฐบาลได้ง่ายขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อรัฐดำเนินการออกมาตรการเพื่อปกป้องผลกระทบต่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อมของประชาชน" และยังกล่าวอีกว่า "สหรัฐอเมริกาจะใช้ความตกลงนี้ในการผลักดันให้ประเทศต่างๆต้องยอมรับพืชและผลิตภัณฑ์ดัดแปลงพันธุกรรม หรือ GMOs" และ "ผลประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับจากการเข้าร่วมใน TPP ในกรณีการเพิ่มโอกาสในการส่งออกสินค้าเพราะการลดภาษีเหลือ 0% นั้น ไม่คุ้มค่ากับผลกระทบที่เกิดขึ้น" 

การที่ไทยเข้าร่วมเป็นสมาชิก CPTPP น่าติดตามอย่างมาก เพราะอาจจะสามารถพลิกพื้นเศรษฐกิจของไทย ยกระดับประเทศไทยให้มีมาตรฐานทัดเทียมต่างชาติ เพราะมีอำนาจในการต่อรองมากขึ้น ส่วนผลดีและผลเสียที่ส่งผลต่อประเทศไทย ก็ขอให้เพื่อน ๆ พิจารณากันดูนะคะ อาจจะต้องศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมมากกว่านี้ ก่อนที่จะตัดสินใจว่าดีหรือไม่ดี 

ข้อมูลอ้างอิง 

BBC NEWS ไทย. 2020. "CPTPP : ระหว่างโอกาสทางธุรกิจกับชีวิตเกษตรกรและการเข้าถึงยารักษาโรค" [Online]. เข้าถึงได้จาก : https://www.bbc.com/thai/thailand-52918962 สืบค้น 5 พฤษภาคม 2664

Bangkok Post. 2020. "Thailand is not ready for the CPTPP " [Online]. เข้าถึงได้จาก : https://www.bangkokpost.com/opinion/opinion/1973987/thailand-is-not-ready-for-the-cptpp สืบค้น 5 พฤษภาคม 2664

Teachsauce. 2020. "CPTPP คืออะไร ? ลดทอนการยกระดับเกษตรกรรมไทยอย่างไร ?" [Online]. เข้าถึงได้จาก : https://techsauce.co/news/gov-thailand-no-join-cptpp สืบค้น 5 พฤษภาคม 2664 

ประชาชาติธุรกิจ. 2563. "ทำความรู้จัก CPTPP วิเคราะห์ “โอกาส” และ “ความท้าทาย” " [Online]. เข้าถึงได้จาก : https://www.prachachat.net/economy/news-455995 สืบค้น 5 พฤษภาคม 2664

กรุงเทพธุรกิจ. "ทำความรู้จัก "CPTPP" คืออะไร เกี่ยวข้องอะไรกับเรา ถ้าประเทศไทยเข้าร่วมจริงๆ ใครจะได้ประโยชน์ ใครจะเสียประโยชน์จากเรื่องนี้" [Online]. เข้าถึงได้จาก :  https://www.bangkokbiznews.com/news/detail/877992 สืบค้น 5 พฤษภาคม 2664 

กรมเจรจาการค้าระหว่างประเทศ. 2562. "สาระสำคัญ CPTPP" [Online]. เข้าถึงได้จาก : https://www.dtn.go.th/th/negotiation/5cff75981ac9ee073b7c038a?cate=5cff753c1ac9ee073b7bd20a สืบค้น 5 พฤษภาคม 2664

ilaw. 2558. "กลุ่ม FTA Watch เรียกร้องไม่ให้รัฐบาลชั่วคราวตัดสินใจเข้าร่วมความตกลงหุ้นส่วนเศรษฐกิจภาคพื้นเอเชียแปซิฟิค (TPP)"  [Online]. เข้าถึงได้จาก : https://ilaw.or.th/node/3898 สืบค้น 5 พฤษภาคม 2664

ilaw. 2557. "FTA Watch แฉ สนช.เร่งผ่านร่างพ.ร.บ.ศุลกากร หวั่นกระทบการนำเข้ายาชื่อสามัญ" [Online]. เข้าถึงได้จาก : https://ilaw.or.th/node/3230  สืบค้น 5 พฤษภาคม 2664