อุณหภูมิตู้เย็นควรตั้งกี่องศา คำตอบสั้นที่สุดคือช่องธรรมดาไม่เกิน 4 องศาเซลเซียส และช่องแช่แข็งที่ -18 องศาเซลเซียส ตัวเลขนี้มาจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาสหรัฐฯ (FDA) ส่วนหน่วยงานอาหารของอังกฤษให้ช่วง 0 ถึง 5 องศา ปัญหาคือตู้เย็นในบ้านเราส่วนใหญ่ไม่ได้บอกเป็นองศา มีแค่ปุ่มหมุนเลข 1 ถึง 7 ที่หลายคนเข้าใจผิดว่าเป็นองศา แถมตัวเลขบนหน้าเว็บของแต่ละยี่ห้อก็ไม่ตรงกัน บทความนี้รวมตัวเลขจากหน่วยงานที่อ้างอิงได้ไว้ที่เดียว แล้วบอกวิธีเช็กตู้เย็นที่บ้านว่าเย็นพอจริงหรือเปล่า

อุณหภูมิตู้เย็นมาตรฐาน แต่ละหน่วยงานกำหนดไว้เท่าไหร่
อุณหภูมิตู้เย็นมาตรฐานที่หน่วยงานความปลอดภัยอาหารใช้กันคือไม่เกิน 4 ถึง 5 องศาเซลเซียสสำหรับช่องธรรมดา และประมาณ -18 องศาสำหรับช่องแช่แข็ง ตัวเลขจากสามแหล่งหลักใกล้กันมาก ต่างกันแค่ขอบบนของช่องธรรมดา
ที่น่าสนใจคือเพดานของหน่วยงานกับคำแนะนำของผู้ผลิตไม่ได้ขัดกัน Samsung ตั้งค่าเริ่มต้นช่องธรรมดาไว้ที่ 3 องศาและช่องแช่แข็งที่ -19 องศา ส่วน Beko แนะนำ 2 ถึง 4 องศา ทุกตัวเลขอยู่ใต้เส้น 4 องศาทั้งนั้น
- FDA สหรัฐฯ: ช่องธรรมดาไม่เกิน 4 องศาเซลเซียส (40 องศาฟาเรนไฮต์) ช่องแช่แข็ง -18 องศาเซลเซียส (0 องศาฟาเรนไฮต์)
- Food Standards Agency อังกฤษ: ช่องธรรมดาอยู่ระหว่าง 0 ถึง 5 องศา ช่องแช่แข็งประมาณ -18 องศา และให้เช็กด้วยเทอร์โมมิเตอร์สัปดาห์ละครั้ง
- กระทรวงสาธารณสุขไทย: ประกาศเรื่องการกำหนดอุณหภูมิเก็บรักษาอาหารสดในสถานที่จำหน่ายอาหาร พ.ศ. 2561 ให้เก็บเนื้อสัตว์ เนื้อสัตว์ปีก และอาหารทะเลที่ไม่เกิน 5 องศา ผักใบไม่เกิน 7 องศา ผักหัวไม่เกิน 10 องศา และอาหารแช่แข็งต่ำกว่า -18 องศา
ประกาศฉบับไทยเขียนขึ้นสำหรับร้านและแผงขายอาหาร ไม่ได้บังคับตู้เย็นในบ้าน แต่เป็นตัวเลขทางการที่ใกล้ตัวที่สุดที่เราหยิบมาใช้เทียบได้ และมันบอกเราอีกอย่างว่าเนื้อสัตว์คือของที่ต้องการความเย็นมากที่สุดในตู้

ทำไมตั้งไว้ 3 องศาถึงดีกว่าตั้งพอดีเส้น 5 องศา
ตั้งตู้เย็นไว้ราว 3 องศาดีกว่าเพราะมันเผื่อระยะไว้ให้ตอนที่อุณหภูมิในตู้ขยับขึ้น ทุกครั้งที่เปิดประตูหรือยัดของใหม่เข้าไป ลมเย็นจะไหลออกและตู้ต้องใช้เวลาดึงกลับ ถ้าตั้งไว้พอดี 5 องศา ช่วงที่อุ่นขึ้นก็จะหลุดออกนอกเส้นทันที
อีกเหตุผลคือความเย็นไม่ได้หยุดเชื้อทุกตัว FDA ระบุว่าลิสทีเรีย (Listeria) เป็นแบคทีเรียที่โตได้แม้ในอุณหภูมิตู้เย็น และโตเร็วขึ้นเมื่อตู้อุ่นเกิน 4 องศา ความเย็นแค่ชะลอเชื้อส่วนใหญ่ให้ช้าลง ยิ่งใกล้ 0 องศามากเท่าไหร่ก็ยิ่งช้า
ที่อุณหภูมิห้อง FDA บอกว่าแบคทีเรียเพิ่มจำนวนเป็นเท่าตัวได้ทุก 20 นาที ส่วนช่วงที่จุลินทรีย์ส่วนใหญ่โตเร็วคือ 4 ถึง 60 องศา หรือที่เรียกกันว่าโซนอันตราย ตู้เย็นมีหน้าที่เดียวคือพาอาหารลงไปอยู่ใต้ขอบล่างของโซนนี้ให้ได้ตลอดเวลา
อุณหภูมิช่องแช่แข็งกี่องศาถึงจะพอ
อุณหภูมิช่องแช่แข็งควรอยู่ที่ -18 องศาเซลเซียสหรือต่ำกว่า ตัวเลขนี้ตรงกันทั้ง FDA หน่วยงานของอังกฤษ และประกาศกระทรวงสาธารณสุขของไทย ถือเป็นตัวเลขที่นิ่งที่สุดในเรื่องนี้
ประกาศฉบับไทยกำหนดอายุเก็บที่อุณหภูมินี้ไว้ด้วย เนื้อสัตว์เก็บได้ 12 เดือน อาหารทะเล 6 เดือน ส่วนตู้ที่ตั้งค่าได้ละเอียดอย่าง Samsung ก็ตั้งต้นไว้ที่ -19 องศา ต่ำกว่าเส้นนิดเดียว ถ้าช่องแช่แข็งที่บ้านเป็นแบบประตูเดียวอยู่บนสุดของตู้เล็ก ให้เช็กด้วยเทอร์โมมิเตอร์ก่อนเชื่อว่ามันถึง -18 จริง
พอถึงเวลาเอาเนื้อออกมาใช้ ขั้นตอนการละลายก็สำคัญไม่แพ้กัน อ่านต่อได้ที่ วิธีละลายเนื้อแช่แข็งให้ปลอดภัย 3 วิธี
เลข 1 ถึง 7 บนปุ่มปรับตู้เย็นไม่ใช่องศา
ตัวเลขบนปุ่มหมุนของตู้เย็นส่วนใหญ่เป็นระดับความแรงของการทำความเย็น ไม่ใช่องศาเซลเซียส FDA เขียนไว้ตรงๆ ว่ามีตู้เย็นไม่กี่รุ่นที่ปุ่มควบคุมแสดงอุณหภูมิจริง และแนะนำให้ใช้เทอร์โมมิเตอร์แยกวางในตู้แทน
ความสับสนมาจากตู้สองแบบที่หน้าตาคล้ายกัน ตู้ที่มีหน้าจอดิจิทัลบางยี่ห้อตั้งได้ 1 ถึง 7 องศาจริงๆ แต่ตู้ปุ่มหมุนที่มีเลข 1 ถึง 7 เหมือนกันนั้น เลขแต่ละตัวแค่บอกว่าเย็นมากหรือน้อย ถึงหมุนไปที่ 4 ก็ไม่ได้แปลว่าข้างในจะเป็น 4 องศา
คำถามยอดฮิตบน Pantip อย่าง "เบอร์ 1 เย็นสุดหรือเบอร์ 5 เย็นสุด" จึงไม่มีคำตอบเดียว เพราะแต่ละยี่ห้อออกแบบทิศของปุ่มต่างกัน วิธีที่ชัวร์คือเปิดคู่มือรุ่นนั้น แล้วยืนยันผลด้วยเทอร์โมมิเตอร์ตามวิธีด้านล่าง
วิธีเช็กว่าตู้เย็นเย็นไม่พอหรือเปล่า ด้วยเทอร์โมมิเตอร์ตู้เย็น
วิธีเดียวที่รู้ได้แน่ว่าตู้เย็นเย็นไม่พอหรือเปล่าคือวัดด้วยเทอร์โมมิเตอร์ตู้เย็น ดูจากไฟ ดูจากเสียงคอมเพรสเซอร์ หรือเอามือคลำดูบอกอะไรไม่ได้เลย FDA แนะนำเทอร์โมมิเตอร์แบบตั้งอิสระราคาไม่แพงที่ทำมาสำหรับตู้เย็นโดยเฉพาะ
- วางให้ถูกที่: ตั้งเทอร์โมมิเตอร์ไว้ด้านหน้าของชั้นกลาง ตรงที่มองเห็นง่ายตามที่ FDA แนะนำ อย่าวางชิดผนังด้านในหรือบนชั้นประตู
- ปล่อยให้นิ่งก่อนอ่าน: ปิดประตูทิ้งไว้นานๆ แล้วค่อยอ่านค่า เช่นตอนเช้าก่อนเปิดตู้ครั้งแรกของวัน ค่าที่อ่านทันทีหลังเปิดประตูจะสูงกว่าความจริง
- เทียบกับเส้น 4 องศา: ถ้าช่องธรรมดาอ่านได้เกิน 4 ถึง 5 องศา ให้ปรับปุ่มไปทางเย็นขึ้นทีละขั้น แล้ววัดซ้ำในวันถัดไป ช่องแช่แข็งให้เทียบกับ -18 องศา
- ทำเป็นนิสัย: หน่วยงานของอังกฤษแนะนำให้เช็กสัปดาห์ละครั้ง และทุกครั้งหลังไฟดับหรือหลังย้ายตู้
ประตูตู้เย็นคือจุดที่อุ่นที่สุด ของสำคัญไม่ควรวางตรงนั้น
ชั้นบนประตูเป็นส่วนที่อุ่นที่สุดของตู้เย็น เพราะโดนอากาศข้างนอกทุกครั้งที่เปิด FDA ถึงแนะนำให้เก็บไข่ไว้ในกล่องบนชั้นในตัวตู้แทนช่องไข่ที่ประตู ส่วนหน้าเว็บของ LG ให้ช่วงอุณหภูมิที่ประตูไว้ 10 ถึง 15 องศา สูงกว่าเพดานของ FDA เกินเท่าตัว
ใช้ประตูเก็บของที่ทนอุณหภูมิแกว่งได้ดีจะเหมาะกว่า เช่นซอสขวดที่ยังไม่เปิดหรือน้ำดื่ม ส่วนของสดที่เสียง่ายให้เก็บในตัวตู้ ใครอยากจัดตู้ให้ของสดอยู่ได้นาน ลองดู วิธีเก็บอาหารสดในตู้เย็นแยกตามชนิด ประกอบด้วย
4 นิสัยที่ทำให้ตู้เย็นร้อนกว่าที่ตั้งไว้
ต่อให้ตั้งปุ่มถูก ตู้เย็นก็อุ่นขึ้นได้จากวิธีใช้ในแต่ละวัน สี่ข้อนี้เป็นสาเหตุที่เจอบ่อยและแก้ได้ทันที
ยัดของจนลมเย็นไหลไม่ได้
FDA เตือนว่าอย่าอัดตู้เย็นหรือช่องแช่แข็งแน่นจนอากาศไหลเวียนไม่ได้ ความเย็นในตู้เดินทางไปกับลม ถ้าช่องลมโดนกล่องบังไว้ มุมไกลๆ ของตู้จะอุ่นกว่าจุดที่เทอร์โมมิเตอร์วางอยู่
ทิ้งกับข้าวไว้ข้างนอกนานเกินไปก่อนเก็บ
FDA ให้เก็บอาหารที่เหลือเข้าตู้ภายใน 2 ชั่วโมง และเหลือแค่ 1 ชั่วโมงถ้าอากาศร้อนเกิน 32 องศา หม้อแกงใบใหญ่ให้แบ่งใส่กล่องเล็กๆ ที่ตื้น อาหารจะเย็นเร็วขึ้นและไม่ดึงอุณหภูมิทั้งตู้ขึ้นไปด้วย เรื่องกรอบเวลานี้มีรายละเอียดเพิ่มใน อาหารทิ้งไว้นอกตู้เย็นได้กี่ชั่วโมง
เปิดประตูบ่อยและเปิดค้าง
ทุกครั้งที่ยืนเปิดตู้คิดว่าจะหยิบอะไร ลมเย็นก็ไหลออกไปเรื่อยๆ ตู้ที่เปิดปิดทั้งวันในครัวร้อนจะแกว่งแรงกว่าตู้ที่ปิดสนิท นี่คือเหตุผลที่การตั้งเผื่อไว้ต่ำกว่า 4 องศาช่วยได้มาก
ไฟดับแล้วเปิดดูของบ่อยๆ
ตอนไฟดับ FDA บอกว่าตู้เย็นที่ปิดประตูไว้จะรักษาความเย็นได้ประมาณ 4 ชั่วโมง ช่องแช่แข็งที่ของเต็มอยู่ได้ราว 48 ชั่วโมง ถ้ามีของแค่ครึ่งเดียวจะเหลือราว 24 ชั่วโมง ยิ่งเปิดดูบ่อยตัวเลขเหล่านี้ก็ยิ่งสั้นลง

FAQ เกี่ยวกับอุณหภูมิตู้เย็น
ตู้เย็นตั้งกี่องศาดีที่สุด?
ช่องธรรมดาตั้งไว้ราว 3 องศาเซลเซียสจะเผื่อระยะไว้ใต้เพดาน 4 องศาของ FDA และอยู่ในช่วง 0 ถึง 5 องศาที่หน่วยงานของอังกฤษกำหนด ช่องแช่แข็งให้อยู่ที่ -18 องศาหรือต่ำกว่า ถ้าตู้ไม่มีหน้าจอบอกองศา ให้วัดด้วยเทอร์โมมิเตอร์ตู้เย็นแทนการเดาจากปุ่ม
ปุ่มปรับตู้เย็นเบอร์ไหนเย็นสุด?
ขึ้นอยู่กับยี่ห้อและรุ่น ตัวเลขบนปุ่มหมุนเป็นระดับความแรง ไม่ใช่องศา และแต่ละผู้ผลิตกำหนดทิศของปุ่มไม่เหมือนกัน ให้ดูจากคู่มือของรุ่นนั้น แล้ววัดอุณหภูมิจริงยืนยันอีกครั้ง
อุณหภูมิช่องแช่แข็งกี่องศาถึงเก็บเนื้อได้นาน?
-18 องศาเซลเซียสหรือต่ำกว่า ประกาศกระทรวงสาธารณสุขปี 2561 กำหนดให้เนื้อสัตว์ที่อุณหภูมินี้เก็บได้ 12 เดือน และอาหารทะเล 6 เดือน ตัวเลขนี้เขียนไว้สำหรับร้านขายอาหาร แต่ใช้เป็นหมุดอ้างอิงในบ้านได้ดี
ไฟดับ ของในตู้เย็นอยู่ได้กี่ชั่วโมง?
ถ้าไม่เปิดประตูเลย ตู้เย็นช่องธรรมดาจะรักษาความเย็นได้ประมาณ 4 ชั่วโมงตามข้อมูลของ FDA ช่องแช่แข็งที่ของเต็มอยู่ได้ราว 48 ชั่วโมง และราว 24 ชั่วโมงถ้ามีของครึ่งเดียว พอไฟกลับมาแล้วให้วัดอุณหภูมิก่อนตัดสินใจว่าจะเก็บหรือทิ้ง
ตู้เย็นเย็นไม่พอ ดูเองได้ยังไงถ้าไม่มีเทอร์โมมิเตอร์?
ดูด้วยตาหรือคลำด้วยมือไม่ได้ผล เพราะความรู้สึกของเราแยก 4 กับ 8 องศาไม่ออก ทั้ง FDA และหน่วยงานของอังกฤษแนะนำให้ใช้เทอร์โมมิเตอร์สำหรับตู้เย็นโดยเฉพาะ แบบตั้งอิสระที่ราคาไม่แพง
เริ่มจากวางเทอร์โมมิเตอร์ไว้หนึ่งอัน
ถ้าทำแค่อย่างเดียวหลังอ่านจบ ให้หาเทอร์โมมิเตอร์ตู้เย็นมาวางไว้ด้านหน้าชั้นกลาง แล้วอ่านค่าพรุ่งนี้เช้า ตัวเลขที่ได้จะบอกว่าปุ่มที่ตั้งไว้อยู่ตอนนี้ใช้ได้หรือเปล่า จากนั้นค่อยจัดของให้ลมเดินสะดวก ย้ายไข่ออกจากประตู และเก็บกับข้าวให้เร็วขึ้น ใครอยากได้ไอเดียจัดครัวเพิ่ม มี รวมเทคนิคจัดตู้เย็นและครัว ให้อ่านต่อ
แหล่งอ้างอิง
U.S. Food and Drug Administration. Are You Storing Food Safely? fda.gov
U.S. Food and Drug Administration. Refrigerator Thermometers: Cold Facts about Food Safety. fda.gov
U.S. Food and Drug Administration. Food and Water Safety During Power Outages and Floods. fda.gov
FoodSafety.gov. 4 Steps to Food Safety. foodsafety.gov
Food Standards Agency. How to chill, freeze and defrost food safely. gov.uk
กระทรวงสาธารณสุข. ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง หลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดอุณหภูมิในการเก็บรักษาอาหารสดในสถานที่จำหน่ายอาหาร พ.ศ. 2561. laws.anamai.moph.go.th
คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล. Healthy Eating. นิตยสารรามาฯ. rama.mahidol.ac.th
Samsung Thailand. การตั้งค่าอุณหภูมิที่เหมาะสมที่สุดในตู้เย็นของฉันได้อย่างไร? samsung.com
Beko Thailand. ปรับอุณหภูมิตู้เย็น ตั้งค่าอย่างไรให้ประหยัดไฟและเงินในกระเป๋า. beko.com
LG Thailand. ข้อควรรู้ ระดับความเย็นของตู้เย็นที่เหมาะสม ไม่กินไฟ. lg.com


