จากโกโก้กิโลละ 10 บาท สู่ช็อกโกแลตบาร์แท่งละ 500
ไขปริศนาเศรษฐศาสตร์ "โกโก้ไทย" ที่คุณไม่เคยรู้
โดย Wongnai Story Presented X LINE MAN Wongnai
ช็อกโกแลตบาร์หน้าตาสวยหรูวางขายในห้างฯ ราคาแท่งละเกือบ 500 บาท... แต่เชื่อไหมว่า ที่หน้าสวนเกษตรกร ผลโกโก้สดกลับขายได้เพียงกิโลกรัมละ 10 บาทเท่านั้น?
ช่องว่างราคาที่ห่างกันถึง 50 เท่านี้ คือค่าอะไรกันแน่? เงินส่วนต่างมหาศาลนี้หายไปอยู่ที่ใคร?
วันนี้ Wongnai Story จะพาคุณผู้อ่านย้อนรอยเส้นทางสายขมของ "โกโก้ไทย" ตั้งแต่ยุคแห่งความหวัง สู่มหากาพย์การถูกลอยแพ และการกู้ศักดิ์ศรีคืนมาด้วยฝีมือคนรุ่นใหม่ ที่ทำให้โลกต้องหันกลับมามองช็อกโกแลตไทยอีกครั้ง
1. ความหวังและคราบน้ำตา: เมื่อ "โกโก้" ถูกโปรโมตให้เป็นฮีโร่
ย้อนกลับไปในช่วง 2-3 ปีก่อนหน้านี้ หลายคนคงได้ยินข่าวดีว่าช็อกโกแลตไทยไปกวาดรางวัลระดับโลกมามากมาย แต่ก่อนจะไปถึงจุดนั้น วงการนี้ต้องผ่านบทเรียนที่เจ็บปวด
ในช่วงปี 2558-2559 ยุคที่ราคายางพาราตกต่ำ รัฐบาลและภาคเอกชนต่างมองหาพืชเศรษฐกิจตัวใหม่ และหวยก็มาออกที่ "โกโก้" มีการระดมโปรโมตให้เกษตรกรโค่นสวนยางทิ้ง แล้วหันมาปลูกโกโก้แทน พร้อมคำสัญญาที่หอมหวานว่า "ปลูกเถอะ เดี๋ยวรับซื้อคืนทั้งหมด"
เกษตรกรจำนวนมากยอม "ทุ่มหมดหน้าตัก" เพื่อหวังน้ำบ่อหน้า แต่เมื่อถึงเวลาเก็บเกี่ยวจริงในช่วงปี 2562-2564 ภาพฝันกลับสลายลง นายทุนที่เคยสัญญาหายตัวเข้ากลีบเมฆ บางรายเจอปัญหาจากกลุ่มทุนจีนทิ้งสัญญา หรือต่อให้ขายได้ ราคารับซื้อที่เคยคุยไว้กิโลละ 20 บาท ก็ถูกกดราคาเหลือเพียง 2 บาท จนกลายเป็นข่าว "มหากาพย์โกโก้ลวงโลก" ที่เกษตรกรหลายคนจำใจต้องตัดต้นโกโก้ทิ้งทั้งน้ำตา
2. สมการที่หายไป: ทำไมแค่ "ปลูกเก่ง" ถึงไม่รอด?
จากการลงพื้นที่สำรวจไร่โกโก้ ทำให้เราพบสมการข้อสำคัญของธุรกิจนี้ นั่นคือ มูลค่าที่แท้จริงของโกโก้ ไม่ได้อยู่ที่ "ต้นน้ำ" (ผลสด) แต่อยู่ที่ "กลางน้ำ"
ผลโกโก้สดมีมูลค่าต่ำมาก แต่การจะเปลี่ยนให้มันกลายเป็นช็อกโกแลตราคาแพงได้ ต้องผ่านกระบวนการ "แปรรูป" (Processing) และหัวใจสำคัญที่สุดคือ "การหมัก" (Fermentation)
การหมัก การตาก และการคั่ว คือจิ๊กซอว์ที่หายไป ซึ่งเป็นขั้นตอนที่ต้องใช้องค์ความรู้และความเชี่ยวชาญสูง นี่คือเหตุผลว่าทำไมเกษตรกรที่ขายแต่ผลสดจึงไม่รวย และทำไมส่วนต่างราคาถึงไปกองอยู่ที่ขั้นตอนการแปรรูป
3. Renaissance: การเกิดใหม่ของ Craft Chocolate ไทย
ในวิกฤตยังมีโอกาส เมื่อฮีโร่ตัวจริงไม่ใช่ใครที่ไหน แต่คือกลุ่ม Chocolate Makers รุ่นใหม่ และ SME ตัวเล็กๆ ที่มองเห็นศักยภาพของ "รสชาติไทย"
คนกลุ่มนี้เปลี่ยนวิธีคิดใหม่ เลิกเน้นขายปริมาณ แต่หันมาโฟกัสที่ "คุณภาพ" พวกเขาทำงานร่วมกับเกษตรกรอย่างใกล้ชิด สอนวิธีหมัก สร้างมาตรฐานใหม่ ดึงเอกลักษณ์รสชาติเปรี้ยวอมหวานของผลไม้ไทย (Fruity Note) ออกมาจนกลายเป็นจุดเด่นที่หาไม่ได้ในช็อกโกแลตต่างประเทศ
ผลลัพธ์คือ แบรนด์ไทยอย่าง Paradai, Kad Kokoa และอีกหลายเจ้า สามารถคว้าแชมป์โลกจากเวที International Chocolate Awards (ICA) และ Academy of Chocolate (AOC) สร้างความฮือฮาให้ฝรั่งงงกันทั้งบาง! เปลี่ยนสถานะจากพืชราคาตกต่ำ สู่สินค้า Premium & Craft ได้อย่างเต็มภาคภูมิ
4. ทางรอดสุดท้าย: เริ่มต้นที่ "คนไทย"
วันนี้ โกโก้ไทยพิสูจน์แล้วว่า "คุณภาพ" คือทางรอดเดียวที่ยั่งยืน เรามีของดีระดับโลกอยู่ในมือ มีรางวัลการันตี แต่โจทย์ข้อสุดท้ายที่ยากที่สุด คือ ทำยังไงให้คนไทย "กิน" ของไทย?
ตราบใดที่ Demand ในประเทศยังไม่แข็งแรง Supply คุณภาพเหล่านี้ก็อาจจะอยู่ไม่ได้ การสนับสนุนเศรษฐกิจฐานราก ไม่จำเป็นต้องรอโครงการใหญ่โตจากภาครัฐ แต่เริ่มได้ทันทีที่ตัวเรา
ลองเปิดใจชิม Craft Chocolate ไทยดูสักครั้ง อย่ากลัวรสเปรี้ยวที่เป็นธรรมชาติของมัน แล้วคุณจะรู้ว่า... ของดีระดับโลก มันอยู่แค่ปลายจมูกเรานี่เอง
บทความนี้เป็นเพียงจุดเริ่มต้น... ภาพความจริงที่หน้าสวนเป็นอย่างไร? กระบวนการเปลี่ยนผลไม้ราคาหลักสิบ ให้กลายเป็นทองคำในวงการขนมหวานทำกันแบบไหน?
อยากชวนทุกคนไปฟัง "เสียงจริง" ของเกษตรกร และดูเบื้องหลังความทุ่มเทของเหล่า Chocolate Makers ที่ตัวหนังสืออาจเล่าได้ไม่หมด ในคลิปวิดีโอเต็มจาก Wongnai Story EP.02 | กว่าจะถึงวันนี้ “โกโก้ไทย” ต้องเจอกับอะไร?
คลิกดูคลิปเต็มได้ที่นี่: https://youtu.be/bPqL2JNxpgo
นี่คือโปรเจกต์ใหม่ล่าสุดจาก LINE MAN Wongnai ที่อยากจะพาวงการโกโก้ไทยไปให้สุดทาง โปรดติดตามว่าเราจะพาเหล่าเกษตรกร และเหล่า Chocolate Makers ไทยไปได้ถึงตรงไหน?
ร่วมเดินทางและสนับสนุนของไทยไปพร้อมกับเรา #WongnaiStory #โกโก้ไทย #CraftChocolate #LINEMANWongnai
