ทำความเข้าใจ "วิธีเขียนบรรณานุกรม" ที่ถูกต้องทั้งแบบไทยและแบบอังกฤษ!

เชื่อว่าทุกคนที่ทำรายงานต้องผ่านการฝึกเขียนบรรณานุกรมรายงานกันมาหมดแล้วแน่นอน และบางคนก็อาจจะเขียนบรรณานุกรมแบบเลือกเขียนตามตัวอย่างเท่าที่เราหาได้ วันนี้เรามาดูวิธีเขียนบรรณานุกรมที่ถูกต้องกันดีกว่า บอกเลยว่าเรามีความแตกต่างระหว่างการเขียนบรรณานุกรมกับการเขียนอ้างอิงมาให้อ่านกันด้วย เพื่อนๆ จะได้เข้าใจแบบกระจ่างว่าอะไรคืออะไรใช้ยังไง ที่สำคัญเรามีตัวอย่างบรรณานุกรมที่มาพร้อมทั้งฉบับไทยและอังกฤษมาฝากด้วย ว่าแล้วไปดูกันต่อเล้ยย

ทำความรู้จักกับ "บรรณานุกรม"

ก่อนที่เราจะดูการเขียนบรรณานุกรมหรือตัวอย่างเรามาทำความรู้จักกับเค้ากันหน่อยดีกว่าค่ะ ความหมายของ บรรณานุกรม หรือ Bibliography กันก่อน ต้องบอกว่าเค้าคือรายงานของทรัพยากรนิเทศระบุแหล่งที่มาที่ผู้เขียนใช้ประกอบการเขียนหนังสือ ซึ่งเราจะอ้างอิงไว้ตรงส่วนท้ายของหนังสือ รายงาน บทความวิชาการ และงานวิจัย เพื่อให้เห็นถึงความน่าเชื่อถือว่าเป็นสามารถเป็นแหล่งข้อมูลให้ผู้อ่านรายงานได้ศึกษาเพิ่มเติมต่อได้อีกช่องทางหนึ่งด้วยค่ะ

"บรรณานุกรม" แตกต่างกับ "การอ้างอิง" ตรงไหน?

สำหรับความแตกต่างของการเขียนบรรณานุกรมกับการอ้างอิงคืออะไรหลายคนอาจจะยังไม่เข้าใจจริงๆ มาดูกันเลยดีกว่าค่ะ เอกสารอ้างอิงหรือการอ้างอิง (Reference) เป็นรายชื่อของเอกสารทุกอย่างที่เราพูดถึงในเนื้อหา ส่วนบรรณาณุกรม (Bibliography) จะมีขอบเขตที่กว้างมากกว่าพูดให้เข้าใจง่ายขึ้นคือการเขียนบรรณานุกรมจะรวมทั้งหนังสือ เอกสาร หรือแหล่งที่มาของข้อมูลอื่นๆ ที่เราอ่านและค้นคว้าเพิ่มเติมด้วย ทั้งนี้ทั้งนั้นผู้เขียนอาจจะเอาข้อมูลมาจากเอกสารเหล่านี้มาเรียบเรียงใหม่ไม่ได้ยกเนื้อความบางส่วน (Quotation) มาไว้ในรายงานโดนตรงนั่นเองค่ะ รู้แบบนี้แล้วเวลาจะหยิบไปใช้ก็เลือกให้ถูกต้องกันด้วยน้าา

รูปแบบการเขียนบรรณานุกรมที่ต้องรู้

การเขียนบรรณานุกรมที่ถูกใช้งานอยู่ในปัจจุบันจะยึดตามหลักมาตรฐานของ "บรรณานุกรม APA" ย่อมาจาก American Psychological Association ซึ่งคือการเรียบเรียงบรรณานุกรมอย่างเป็นระบบ เหมาะกับการใช้ทำรายงาน วิทยานิพนธ์ งานวิจัย วารสาร บทความ ไปจนถึงสื่อออนไลน์ต่างๆ

ทีนี้ต้องพูดกันก่อนว่าการเขียนบรรณานุกรมมีหลายแบบด้วยกันแต่ขึ้นอยู่กับสิ่งที่เราต้องการอ้างอิงแหล่งที่มาของข้อมูลนั้นๆ โดยส่วนใหญ้ข้อมูลที่จำเป็นต้องใช้ในการเขียนบรรณานุกรมมักประกอบไปด้วย ชื่อสกุลผู้แต่ง, ปีที่พิมพ์, ชื่อเรื่อง, เมืองที่พิมพ์ และสำนักพิมพ์ นอกจากนี้วิธีการเขียนบรรณานุกรมในแต่ละงานก็จะรูปแบบที่แตกต่างกันออกไปอีกเช่นกัน

หลักการเขียนบรรณานุกรมมีอะไรบ้าง ?

เปิดด้วยการเขียนคำว่า “บรรณานุกรม” หรือถ้าเป็นภาษาอังกฤษ ให้ใช้คำว่า “Bibliography” ไว้กลางหน้ากระดาษ
ถ้าเขียนบรรณานุกรมเป็นภาษาไทยเราเขียนติดริมขอบกระดาษที่เว้นไว้ประมาณ 1.5 นิ้ว เริ่มจาก ชื่อสกุล // ชื่อเรื่อง // ครั้งที่พิมพ์ // เมืองที่พิมพ์ // : // ผู้รับผิดชอบในการพิมพ์หรือสำนักพิมพ์ // ปีที่พิมพ์
การเขียนบรรณานุกรมเราจะเรียงตามลำดับตัวอักษร ร ก-ฮ ตัว ฤ,ฤา เรียงไว้หลังอักษร ร และตัว ฦ,ฦา เรียงไว้หลังอักษร ล นั่นเอง
สำหรับการเรียงรายการบรรณานุกรมภาษาอังกฤษ ให้เรียงตามลำดับตัวอักษรตั้งแต่ A-Z เหมือนกันค่ะ การเรียงตามลำดับอักษรแบบคำต่อคำ (word by word) พูดให้เข้าใจง่ายมากขึ้นคือ ดูแต่ละคำไปเลย อย่างถ้าตัวอักษรแรกเหมือนกันก็เรียงตามตัวที่สอง ถ้าตัวที่สองเหมือนกันก็เรียงตามตัวที่สาม ทำแบบนี้วนไปค่ะ
สุดท้ายหากรายการที่เอามาจัดทำบรรณานุกรมมีทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษให้เรียงจากภาษาไทยไปก่อนแล้วตามด้วยภาษาอังกฤษ

รวมตัวอย่างและวิธีการเขียนบรรณานุกรมแต่ละประเภท

วิธีการเขียนบรรณานุกรมหนังสือภาษาไทย

ชื่อ / ชื่อสกุล. / / ชื่อเรื่อง. / / ครั้งที่พิมพ์. / / เมืองที่พิมพ์ / : / ผู้รับผิดชอบในการพิมพ์, /

/ / / / / / /ปีที่พิมพ์.

ตัวอย่าง

กิตติกร มีทรัพย์. จิตวิทยาการเลี้ยงดูเด็ก. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ : ธุรกิจการพิมพ์,

2544.

วิธีการเขียนบรรณานุกรมหนังสือภาษาอังกฤษ

ชื่อสกุล. / ชื่อต้น / ชื่อกลาง(ถ้ามี). / / ชื่อเรื่อง. / / ครั้งที่พิมพ์./ /เมืองที่พิมพ์/:/ผู้รับผิดชอบ

/ / / / / / /ในการพิมพ์./ / ปีที่พิมพ์.

ตัวอย่าง

Hartley, Eric Key. Childhood and society. 2 nd ed. New York : Mc Graw –Hill,

1989.

วิธีการเขียนบรรณานุกรมบทความจากหนังสือ

ชื่อผู้เขียน./ / “ชื่อตอนหรือบทความ” / ใน / ชื่อหนังสือ. / / หน้า / เลขหน้า. / / ชื่อบรรณาธิการ

/ / / / / / / (ถ้ามี)./ / เมืองที่พิมพ์ / : / ผู้รับผิดชอบในการพิมพ์, /ปีที่พิมพ์.

ตัวอย่าง

สมจิต หนุเจริญกุล และ ประคอง อินทรสมบัติ. “การประเมินผลการพยาบาล” ใน เอกสารการสอนชุดวิชามโนมติและกระบวนการพยาบาล หน่วยที่ 8-15.หน้า 749 – 781. มยุรา กาญจนางกูร, บรรณาธิการ. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, 2536.

วิธีการเขียนบรรณานุกรมบทความจากวารสาร

ชื่อผู้เขียน. / / “ชื่อบทความ” / ชื่อวารสาร. / / ปีที่หรือเล่มที่ (ฉบับที่) / : / เลขหน้า; /

/ / / / / / / วัน (ถ้ามี) / เดือน / ปี.

ตัวอย่าง

วิทยาคม ยาพิศาล. “การพัฒนาคุณภาพระบบงานศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์เชียงใหม่ตามแนวทางการตรวจติดตามทางวิชาการและระบบคุณภาพ” กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์. 46(3) : 142 – 153 : กรกฎาคม – กันยายน 2547.

วิธีการเขียนบรรณานุกรมบทความจากหนังสือพิมพ์

ชื่อผู้เขียนบทความ. / / “ชื่อคอลัมน์ / : / ชื่อเรื่องในคอลัมน์” /ชื่อหนังสือพิมพ์. / / วัน / เดือน/

/ / / / / / /ปี. / / หน้า / เลขหน้า.

ตัวอย่าง

นิติภูมิ เนาวรัตน์. “เปิดฟ้าส่องโลก : ตัวอย่างการอยู่ร่วมกัน : อียู” ไทยรัฐ. 5 มิถุนาน 2546.

หน้า 2.

วิธีการเขียนบรรณานุกรมสารสนเทศอิเล็กทรอนิกส์

ฐานข้อมูลจากซีดี – รอม

ผู้แต่ง. / / ชื่อเรื่อง. / / [ประเภทของสือ]. / / รายละเอียดทางการพิมพ์(ถ้ามี). / /

/ / / / / / / เข้าถึงได้จาก / : /แหล่งสารสนเทศ.

ตัวอย่าง

นพรัตน์ เพชรพงษ์. จำนวนวันนอนในโรงพยาบาลของผู้ป่วยโรงพยาบาลพิจิตร.[ซีดี – รอม]. วิทยานิพนธ์พยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต. เชียงใหม่ : มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 2545. สาระสังเขปจาก : ฐานข้อมูลวิทยานิพนธ์ไทย แผ่นที่ 3, 2547.

ฐานข้อมูลออนไลน์

ผู้แต่ง./ / ชื่อเรื่อง./ / [ประเภทของสื่อ]. / / รายละเอียดทางการพิมพ์ (ถ้ามี). / /

เข้าถึงได้จาก / : /แหล่งสารสนเทศ. / / (วันที่ค้นข้อมูล / : / วัน / เดือน / ปี).

ตัวอย่าง

พิมลพรรณ พิทยานุกูล. วิธีสืบค้นวัสดุสารสนเทศ. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก : http ://www.lib.buu.ac.th. (วันที่ค้นข้อมูล : 16 กันยายน 2546). เรวัติ ยศสุข. “ผลิตภัณฑ์ใต้วงแขนอันตราย.” ฉลาดซื้อ. [ออนไลน์]. 6(6) ; กุมภาพันธ์ – มีนาคม 2546. เข้าถึงได้จาก : http://www.kalathai.com = 16. (วันที่ค้นข้อมูล : 20 มิถุนายน 2547)

สูตรการจำบรรณานุกรม

ต้องบอกว่าจริงๆ การเขียนบรรณานุกรมเป็นอะไรที่มีสูตรตายตัวในแต่ละรูปแบบอยู่ไม่ว่าจะชื่อผู้แต่ง ชื่อเรื่อง ปี สำนักพิมพ์ ใดใดก็ตามสิ่งสำคัญคือเราต้องรู้ก่อนค่ะ ว่าบรรณานุกรมที่เราจะเขียนคือเขียนของอะไร จากนั้นกดเซฟสูตรเอาไว้เมื่อถึงเวลาที่ต้องเขียนจริงๆ ทุกคนก็เปิดสูตรเทียบแล้วเขียนตามสูตรได้เลยนี่คือวิธีที่ง่ายที่สุดด ถ้าไม่เชื่อลองทำตามได้เลยค่าา

ที่มาของข้อมูล :

บทที่ 8 การเขียนบรรณานุกรม. เว็บไซต์สื่อการเรียนการสอนรายวิชา IS 1 2017. [Online]. เข้าถึงได้จาก : https://sites.google.com/site/teacherreybanis1/ngan-xdirek-laea-khwam-samarth-phises/bth-thi-8-kar-kheiyn-brrnanukrm สืบค้นเมื่อวันที่ 19 มิถุนายน 2565

ฮั่นแน่! ชอบใช่ไหมล่าา หวานหมูเลยทีเดียวสำหรับคนที่ยังไม่เข้าใจว่าวิธีการเขียนบรรณานุกรมคืออะไร จากนี้ไปเพื่อนๆ ต้องแยกได้แล้วนะคะ การเขียนบรรณานุกรมกับการเขียนอ้างอิงต่างตรงไหน ห้ามใช้ผิดวิธีอีกแล้วน้าาา ส่วนใครที่ดูแล้วยังไม่กระจ่างหรือถ้ามีทริคที่ง่ายกว่านี้ก็คอมเมนต์มาแชร์กันได้เรารออ่านอยู่นะคะ

บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ